Παρασκευή, Μαρτίου 07, 2014

Μεταέλλειψη - Postscarcity: Η κοινωνία που έρχεται...

Όπως έγραψα και πριν από λίγες μέρες, θεωρώ ότι το μοντέλο της πλήρους απασχόλησης έχει πεθάνει ανεπιστρεπτί. Και δεν αναφέρομαι στις ώρες εργασίας μόνο.

Αναφέρομαι στο γεγονός ότι δεν απαιτείται στην σημερινή κοινωνία να εργάζονται όλοι για να υπάρχει αρκετή παραγωγή για να καλύψει τις ανάγκες όλων.

Όμως, το οικονομικό μας σύστημα δεν έχει φτάσει στο ίδιο φυσικό συμπέρασμα. Αντίθετα απαιτεί από όλους να εργάζονται όσο το δυνατόν περισσότερο για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Αυτά τα δύο δεν συμβαδίζουν λοιπόν.

Είτε θέλουμε να το καταλάβουμε, είτε όχι, αν το μοντέλο αυτό δεν αλλάξει, το κοινωνικό πρόβλημα που θα δημιουργηθεί θα είναι άλυτο.

Για αυτό το λόγο έχω μπει στην λογική προώθησης ενός νέου τύπου κοινωνίας (κάποιοι το ονομάζουν ουτοπία) όπου δεν χρειάζεται να εργάζεσαι για να αγοράσεις ότι είδος πρώτης ανάγκης παράγεται από αυτόματα συστήματα. Αυτή η κοινωνία λέγεται μεταέλλειψης ή post-scarcity για να χρησιμοποιήσω τον γνωστό Αγγλικό όρο.

Πολλοί θεωρούν ότι αυτή η κοινωνία είναι μακρυά τεχνολογικά. Σκέφτονται όμως με όρους ιστορικούς ενώ θα έπρεπε να σκέφτονται με όρους μαθηματικούς και συγκεκριμένα της γεωμετρικής προόδου της τεχνολογικής επανάστασης.

Για να καταλάβετε τι εννοώ, σκεφτείτε αυτά: Η Foxconn, η εταιρία που κατασκευάζει τα iPhone στην Κίνα, θα αντικαταστήσει φέτος 50000 εργαζόμενους με 3000 ρομπότ κατασκευασμένα από την Google. Στις ΗΠΑ, εταιρία ετοιμάζεται να βγάλει στην αγορά ρομποτικά αγροτικά μηχανήματα που αντικαθιστούν πλήρως εκατοντάδες χιλιάδες εργάτες με το μισό κόστος. Στην Νότια Κορέα, δεκάδες δάσκαλοι έχουν αντικατασταθεί από Ρομπότ που επιτηρούνται από έναν δάσκαλο. Στην Ιταλία θα μπει σε λειτουργία σύντομα ο πρώτος τρισδιάστατος "εκτυπωτής" κτηρίων σε φυσικό μέγεθος.

Ναι, είμαστε ακόμα στην αρχή, αλλά όλα αυτά έγιναν εφικτά από την τεχνολογική ανάπτυξη των τελευταίων 50 ετών. Μάλιστα κάθε 18 μήνες η ισχύς της τεχνολογίας διπλασιάζεται (νόμος του Moore). Γεωμετρική πρόοδος δηλαδή. Που σημαίνει ότι δεν έχουμε άλλα 50 χρόνια, αλλά ίσως ούτε 10 για να δούμε τρομακτικές ακόμα αλλαγές.

Στην Ελλάδα  μιλάμε για την προστασία τιμής του βιβλίου (για να υπάρχουν θέσεις εργασίας), όταν εγώ για παράδειγμα έχω να μπω σε βιβλιοπωλείο και να αγοράσω βιβλίο εδώ και 5 χρόνια, ενώ την ίδια περίοδο έχω αγοράσει πάνω από 200 ηλεκτρονικά βιβλία με μηδενικό κόστος σε χαρτί. Τι θα κάνουν; Θα βάλουν φόρο υπέρ χάρτου στο ηλεκτρονικό βιβλίο για να κρατήσουν ζωντανή την βιομηχανία χαρτιού;

Δυστυχώς μόνο μία σοβαρή μείωση ενεργού πληθυσμού αντίστοιχη με αυτές που ακολούθησαν 2 παγκόσμιους πολέμους θα καταφέρει να σταματήσει προσωρινά αυτή την πορεία.

Οι πολιτικοί μας υπόσχονται επενδύσεις που θα φέρουν θέσεις εργασίας. Και πράγματι, προσωρινά θα ξαναπέσει το εξωφρενικά υψηλό ποσοστό ανεργίας στην χώρα μας. Όμως από δω και πέρα οι δουλειές θα είναι όλο και λιγότερες ακόμα και έτσι.

Τι άλλο μπορούμε να κάνουμε προσωρινά για να αντιστρέψουμε αυτή την κατάσταση; Να αλλάξουμε την κατεύθυνση για παράδειγμα της παιδείας μας. Αντί να βγάζουμε περισσότερους δικηγόρους να βγάζουμε περισσότερους προγραμματιστές, καθώς η Ευρώπη θα χρειαστεί πάνω από 1 εκατομμύριο προγραμματιστές την επόμενη πενταετία. Όμως και πάλι, ένας δικηγόρος που είναι άνεργος, ένας οικοδόμος, ή ένας... βυρσοδέψης δεν μπορούν να γίνουν προγραμματιστές για να έχουν δουλειά. Τουλάχιστον όχι εύκολα ή με μεγάλη επιτυχία. Μπορούμε επίσης να μειώσουμε τις ώρες εργασίας χωρίς να μειώσουμε τις απολαβές. Για παράδειγμα το 8άωρο να γίνει 5άωρο.

Ο άνθρωπος βέβαια χρειάζεται να απασχολείται, και για ψυχολογικούς λόγους, όπως πολύ σωστά μου επισήμανε μία φίλη μου που ασχολείται με τα κοινά. Το θέμα είναι να μπορεί να το κάνει ακόμα και όταν δεν έχει πληρωμένη εργασία. Εδώ μπαίνει το Βασικό Εισόδημα.

Σκεφτείτε το...

Δεν υπάρχουν σχόλια: