Τρίτη, Απριλίου 23, 2013

Ανοιχτό λογισμικό, ανοιχτά δεδομένα. Ένας γενναίος, νέος κόσμος. Αλλά υπάρχουν γενναίοι;

Έναυσμα για αυτό το άρθρο ήταν η συζήτηση για το ανοιχτό λογισμικό και τα ανοιχτά δεδομένα που έγινε το Σαββάτο, 20 Απριλίου, στα πλαίσια της Fosscomm στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο όπου ήμασταν καλεσμένοι οι Πειρατές και είχα την ευκαιρία να συμμετέχω ως "ομιλητής".

Κατά την διάρκεια της συζήτησης είδα ότι υπήρχε μία ιδεολογική σύγχυση που αγνοούσε τελείως τα πρακτικά θέματα που έρχονται να λύσουν τα ανοιχτά δεδομένα και το ανοιχτό λογισμικό.  Πρώτα όμως ας δούμε τι είναι αυτά με απλά λόγια:

Τι είναι ανοιχτό λογισμικό; Είναι δωρεάν; Είναι κάτι που χρειάζεται να είσαι ειδικός για να μπορείς να χρησιμοποιήσεις; Είναι ασφαλές; Καλύπτει τις ανάγκες μου;

Το ανοιχτό λογισμικό σημαίνει ότι ο κώδικάς του υπάρχει διαθέσιμος για όλους. Δεν έχει άδειες χρήσης και από αυτή την πλευρά είναι δωρεάν. Το επιχειρηματικό μοντέλο πάνω στο οποίο μπορεί κάποιος να βγάλει χρήματα από το ανοιχτό λογισμικό είναι οι υπηρεσίες υποστήριξης, οι τροποποιήσεις κατά παραγγελία (που ανάλογα με την άδεια μπορεί να επιστρέψουν στον ανοιχτό κώδικα) και η προστιθέμενη αξία στο ήδη υπάρχον λογισμικό.

Σήμερα δεν χρειάζεται κάποιος να είναι ειδικός για να χρησιμοποιήσει ανοιχτό λογισμικό. Η εγκατάστασή του και η χρήση του ελάχιστα διαφέρει από αυτή του εμπορικού λογισμικού. Αντίθετα μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις είναι και ευκολότερο.

Η ασφάλεια του ανοιχτού λογισμικού είναι συνήθως καλύτερη από αυτή του κλειστού. Αυτό, γιατί οι διορθώσεις σε ευπάθειες γίνονται πολύ πιο γρήγορα.

Το ανοιχτό λογισμικό σήμερα μπορεί να καλύψει σχεδόν όλες τις ανάγκες, προσωπικές ή επιχειρηματικές. Από την μικρότερη μέχρι την μεγαλύτερη επιχείρηση. Είναι καθαρά θέμα επιλογής.

Τέλος, ανοιχτό και κλειστό λογισμικό πλέον συνεργάζονται άνετα.

Τι είναι ανοιχτά δεδομένα; Μπορεί κάποιος να δει τα προσωπικά μου δεδομένα; Γιατί να δίνουμε ανοιχτά δεδομένα και να κερδίζουν άλλοι από αυτά; 

Τα ανοιχτά δεδομένα λέγονται έτσι γιατί είναι προσβάσιμα από όλους.  Είναι τα δεδομένα που παράγονται από το δημόσιο για χρήση από τους πολίτες και αφορούν τα γεωχωρικά δεδομένα, τα εταιρικά δεδομένα, τις αποφάσεις, τις δαπάνες και τις προκηρύξεις του δημοσίου καθώς και άλλα δεδομένα όπως πληροφορίες για Νομικά πρόσωπα.

Τα ανοιχτά δεδομένα δεν έχουν καμία σχέση με προσωπικά δεδομένα. Υπάρχουν και ειδικές περιπτώσεις, για παράδειγμα σε χώρες όπου ισχύει το καθολικό πόθεν έσχες, μπορούμε να δούμε πόσο φόρο έχει πληρώσει ο οποιοσδήποτε. Κανένα άλλο στοιχείο του όμως. Στην Ελλάδα για παράδειγμα το Πόθεν Έσχες των βουλευτών είναι για λίγες μέρες προσβάσιμο κάθε χρόνο στο site της βουλής, χωρίς όμως δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν κάπου. Στην ουσία δηλαδή δεν είναι ανοιχτά δεδομένα.

Από τα ανοιχτά δεδομένα κερδίζει το σύνολο της κοινωνίας. Δίνει την δυνατότητα για καινοτόμες εφαρμογές από κρατικούς οργανισμούς, πανεπιστήμια ή και ιδιώτες ακόμα. Επίσης, ανάλογα με την άδεια που διατίθενται μπορεί να χρησιμοποιηθούν από εταιρίες για να έχουν πρόσθετη αξία στα προγράμματά τους, είτε δωρεάν είτε με κάποιο κόστος, το οποίο πληρώνει για τις υποδομές και την εργασία και ίσως να βγάζει και κέρδος για το κράτος.

Τώρα να πάμε στο ιδεολογικό κομμάτι. Στην συγκεκριμένη συζήτηση, ο καλεσμένος της αντιπολίτευσης, που δεν είχε σχέση με την πληροφορική, έβλεπε να τα ανοιχτά δεδομένα ως κίνδυνο! Κίνδυνο να βγάλουν ιδιωτικές εταιρίες κέρδος!!! Αγνοούσε τελείως ότι πίσω από τα ανοιχτά δεδομένα υπάρχει θεσμικό πλαίσιο και δεν μπορεί π.χ. η Google να πάρει τα δικά μας γεωχωρικά δεδομένα και να τα χρησιμοποιήσει προς όφελός της έτσι απλά...

Αντίθετα χρησιμοποίησα το παράδειγμα της Κτηματολόγιο Α.Ε. όπου λόγο της κωλυσιεργίας του δημοσίου, δεν μπορεί να διαθέσει εμπορικά τα γεωχωρικά δεδομένα (πάλι επαναλαμβάνω όχι τα προσωπικά), με αποτέλεσμα να υπάρχει διαρροή χρήματος από την χώρα.

Και εξηγώ: Σύμφωνα με τον νόμο με τον οποίο ιδρύθηκε η Κτηματολόγιο Α.Ε., μπορεί να ορίσει τιμοκατάλογο ο οποίος με το που εγκριθεί, υπάρχει η δυνατότητα διάθεσης για εμπορική χρήση των δεδομένων της, εκτός από την δωρεάν χρήση. Ο τιμοκατάλογος αυτός όμως δεν έχει εγκριθεί. Έτσι, εταιρίες που χρειάζονται γεωχωρικά δεδομένα της Ελλάδα καταφεύγουν σε εναλλακτικές όπως η Microsoft ή η Google πληρώνοντας ποσά που φεύγουν από την Ελλάδα.

Για παράδειγμα στην εταιρία που εργάζομαι πληρώνουμε μερικές χιλιάδες ευρώ το χρόνο για την Google και από αυτά ούτε ένα ευρώ δεν μένει στην Ελλάδα. Ακόμα και το ΦΠΑ πληρώνεται στην Ιρλανδία, καθώς είναι στην Ε..Ε. και η Google τιμολογεί από εκεί. Δεν θα ήταν καλύτερα να τα δίναμε αυτά τα λεφτά στην Κτηματολόγιο Α.Ε. για το δικό της ποιοτικότερο υπόβαθρο; Και όμως... επειδή φοβούνται να δώσουν τα δεδομένα σε... "κερδοσκόπους", χάνουμε όλοι.

Ένα σοβαρότερο θέμα είναι η διαφάνεια. Τα ανοιχτά δεδομένα στηρίζουν την διαφάνεια και μπορούν να γίνουν εργαλείο για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Και όμως, ούτε αυτό το έβλεπε ο καλεσμένος της αντιπολίτευσης. Θεωρούσε ότι το πρόβλημα είναι ιδεολογικό και όχι θεσμικό και οργανωτικό. Αν δηλαδή κυβερνούσαν αυτοί, οι δημόσιοι υπάλληλοι θα ήταν όλοι εργατικοί αυτόματα και δεν θα έκλεβε κανένας ιδιώτης ή δημόσιος γιατί... έτσι!!! Η έλλειψη όμως ενημέρωσης σημαίνει σκοταδισμός και προπαγάνδα. Όχι έλλειψη διαφθοράς.

Βασίλης Περαντζάκης
Μέλος του Κόμματος Πειρατών Ελλάδας.

Δεν υπάρχουν σχόλια: